Yeni

İstanbul'un İsmi Efsaneleri


Tarihi ve kültürel zenginliği, kalabalık nüfusu, dinamizmi, gece-gündüz ve iş yaşamının yanısıra sorunlarıyla da dünyanın önde gelen metropolleri arasında sayılan İstanbul, semt isimleri ve bunlarla ilgili anlatılan efsanelerle de dikkati çekiyor.

9 ayrı dil ve kültürde 33 farklı isimle anılan İstanbul'un eski semtleri de adlarını, halk arasında ya da tarih kitaplarında anlatılan ilginç olaylardan alıyor.

“Aksaray”ın, Fatih Sultan Mehmet'in sadrazamı İshak Paşa'nın İç Anadolu Bölgesi'ndeki Aksaray'ı ele geçirdikten sonra o bölgede yaşayanları buraya gönderdiği ve semtin adının buradan geldiği, “Ahırkapı”nın, Marmara Denizi'nin kıyısında yer alan ve pâdişâh atlarının bulunduğu “Has Ahır”ın 7 kapısından birisinin bu semtte bulunmasından kaynaklandığı biliniyor.

“Aşiyan” isminin, Tevfik Fikret'in burada bulunan ve Farsçada “kuş yuvası” anlamına gelen “Aşiyân” adlı evinden; “Bağlarbaşı”nın ise dönemin ünlü bağ ve bahçelerin burada yer alması nedeniyle bu adı aldığı belirtiliyor.

“Bebek” ile ilgili olarak anlatılan 2 rivâyetten birinin, Fatih Sultan Mehmet'in bölgeyi koruması için gönderdiği bölükbaşının “Bebek” lakaplı olması; diğerinin ise, “pâdişâhın semtteki bahçesinde gezerken yılan görüp korkan şehzadesine 'bebek' demesi ve bundan sonra bahçesinin 'Bebek Bahçesi' olarak anılması” olduğu anlatılıyor.

“Beşiktaş” ismiyle ilgili anlatılan 2 rivayetten biri, semtin ismini Barbaros Hayrettin Paşa'nın gemilerini bağlamak için diktirdiği 5 taştan aldığı, diğeri de burada yaptırılan kiliseye Kudüs'ten getirtilen beşik taşından geldiği yönünde.

“Beyazıt” adının ise Sultan 2. Beyazıt'ın semtte kendi ismiyle anılan bir külliye yaptırmasından geldiği biliniyor.

Diğer kimi semtlerle ilgili anlatılan olaylar da şöyle:

Beyoğlu: Semt adını, İslamiyet'i kabul edip burada oturmaya başlayan Pontus prensinden ya da 'Bey Oğlu' diye anılan Venedik prensinin burada oturmasından aldı.

Bakırköy: Bizans döneminde ismi 'Makri Hori' olan semt, 14. yüzyılda Osmanlı topraklarına katıldıktan sonra 'Makriköy' olarak anılmaya başlandı. Cumhuriyet'in kurulmasının ardından Türkiye sınırları içerisinde kalan yabancı kökenli isimlerin değiştirilmesi sırasında Atatürk'ün isteğiyle semt, Bakırköy adını aldı.

Çatladıkapı: Bizans döneminde yapılan surların 'Sidera' adlı kapısı, 1532'de yaşanan depremde çatlayınca, hem semt, hem de kapı bu isimle anılmaya başlandı.

Çemberlitaş: Bizans'ın en önemli meydanlarından Constantinus Forumu'nun büyük sütunlarından birisi olan Çemberlitaş, bulunduğu bu semte adını verdi.

Feriköy: Sultan Abdülmecit ve Abdülaziz dönemlerinde yaşayan 'Madam Feri'ye bölge toprakları bağışlandı ve semtin ismi bu şekilde oluştu.

Galata: 'Gala' kelimesi Rumcada 'süt' anlamı taşıyor ve semtteki süthanelere gönderme yapılarak 'Galata' ismi türetildi. Diğer bir anlatıya göre de bu isim, İtalyancada 'denize inen yol' anlamına gelen 'galata' kelimesinden geldi.

Taksim: Kelime anlamı 'dağıtım' olan Taksim adının, Osmanlı döneminde suyun halka dağıtıldığı yer olmasından kaynaklandı.

Teşvikiye: İsmin, Sultan Abdülmecit'in, bölgede yeni bir mahalle kurulması için teşvikte bulunmasından geldiği ve bu durum, Rumeli'yle Valikonağı caddelerinin kesiştiği noktada bulunan bir taş yazıtta de belgelendi.

Üsküdar: Bizans'ın 'Skutari' denilen ve şehrin Anadolu yakasında bulunan askeri birliklerinden gelen 'Skutarion'dan gelen bu isim zamanla değişerek Üsküdar'a dönüştü.

Veliefendi: Şeyhülislam Veli Efendi'nin sahibi olduğu topraklar üzerine kurulan hipodrom, semte de Veliefendi ismini verdi.

İstanbul'un 33 İsmi

Çeşitli dil ve uygarlıklarda farklı şekillerde adlandırılan İstanbul, Grekçede “Vizantion”, Latincede “Bizantium, Antoninya, Alma Roma, Nova Roma”, Rumcada “Konstantinopolis, İstinpolin, Megali Polis, Kalipolis”, Slavca'da “Çargrad, Konstantingrad”, Vikingce'de “Miklagord”, Ermenice'de “Vizant, Stimbol, Esdambol, Eskomboli”, Arapça'da “Bizantiya, el-Mahsura, Kustantina el-uzma”, Selçuklular'da “Konstantiniyye, Mahrusa-i Konstantiniyye, Stambul” ve Osmanlıca'da “Dersaadet, Deraliyye, Mahrusa-i Saltanat, İstanbul, İslambol, Dârü's-saltanât-ı Aliyye, Asitâne-i Aliyye, Dârü'l-Hilâfetü'l Aliye, Başkent-ı Saltanât, Dergâh-ı Muallâ, Südde-i Saadet” gibi bilinen farklı 33 isme sahip.

Kaynak: Anadolu haber Ajansı
islam